Pelvik taban

Ürolojide çoğu zaman jinekolojik hastalıklarla da karşılaşılır; bunlara ürojinekolojik hastalıklar ve sendromlar denir. İdrarı tutamama, mesanenin sarkması ve başka sendromlar ile belirtiler bu gruba girer. Böyle durumlarda yalnızca jinekoloğa değil, ürologa da başvurabilirsiniz.

Dolayısıyla idrar kaçırma ve pelvik organların sarkması iki uzmanlık alanının kesiştiği yerde durur. Ürolojik değerlendirme mesane ve üretra tarafını inceler; gerektiğinde jinekologla birlikte karar verilir.

Aşırı aktif mesane sendromunda hasta sürekli tuvalete gitme ihtiyacı hisseder. Bu durum hem kadınlarda hem erkeklerde yaygındır ve sosyal yaşamı, günlük planları, uykuyu ve cinsel yaşamı olumsuz etkileyebilir.

Erkeklerde ileri yaşlarda prostat bezinin büyümesiyle birlikte aşırı aktif mesane sendromu gelişebilir. Bu nedenle ileri yaşta sık idrara çıkma şikâyeti olan erkeklerde prostat muayenesi önemlidir.

Tedavi konservatif (ilaçla) veya cerrahi olabilir; hangisinin uygun olduğuna muayeneden sonra uzman hekim karar verir. Her hasta için aynı yaklaşım uygun değildir.

Sık idrara çıkmanın yanı sıra yanma, ateş veya idrarda kan varsa, önce enfeksiyon ve diğer nedenler ekarte edilmelidir — aşırı aktif mesane tanısı ancak muayeneden sonra konur.

Ürolojide idrar kaçırma ve prostat için yaygın olarak kullanılan ilaçlar, bazı başka ilaçlarla — steroidler, kalp ve aritmi ilaçlarıyla — birlikte alındığında istenmeyen etkilere yol açabilir. Yaşlı hastalarda bu ilaçların hangi gruplarla birlikte kullanılabileceği mutlaka kontrol edilmelidir.

İdrar kaçırmaya karşı verilen antikolinerjik ilaçların yaşlı hastalarda hafıza ve bilişsel işlevleri olumsuz etkileme riski vardır. Glokomu (özellikle dar açılı glokomu) olan hastalarda ise bu grup ilaçlar kontrendike olabilir — glokom tanısı hekime mutlaka bildirilmelidir.

Mesane hassas olduğunda çoğu zaman bu grup ilaçlar reçete edilir. İlaç ağızda kuruluk yapıyorsa bu, onun yan etkisidir: ağız kuruluğu bu grup ilaçların beklenen yan etkilerinden biridir.

Reçete edilen ilacı, sizi tedavi eden hekime danışmadan bırakmayın ve dozunu değiştirmeyin; ilaçla ilgili her şüphenizi ve gördüğünüz yan etkiyi hekiminize bildirin.

Stres tipi idrar kaçırmada üretrayı destekleyen sentetik bir bandın yerleştirilmesi yöntemidir. Kısa süren ve küçük kesilerle yapılan bir ameliyattır; hasta genellikle normal yaşamına kısa sürede döner.

Bu yöntem gülerken, hapşırırken, öksürürken ortaya çıkan — stres tipi — idrar kaçırma için tasarlanmıştır. Karın üzerinde kesi yapılmaz; bant küçük kesilerden geçirilerek üretranın altına yerleştirilir. Hastanede uzun süre kalmak genellikle gerekmez ve hastaların çoğu kısa sürede günlük yaşamına döner.

Askı ameliyatı yalnızca stres tipi kaçırma içindir; sıkışma tipi (aşırı aktif mesaneye bağlı) kaçırmada farklı bir tedavi gerekir. Bu nedenle ameliyattan önce idrar kaçırmanın türü kesin olarak belirlenmelidir — her cerrahi girişimde olduğu gibi burada da risk vardır ve yöntem her hasta için uygun değildir.

Ameliyatın süresi ve sonucu kişiye göre değişir; her cerrahi girişim gibi askı ameliyatının da riskleri vardır ve yöntem ancak muayeneden sonra kişiye özel seçilir.

Genel önerilere göre ameliyattan sonra yaklaşık 1 ay boyunca ağır kaldırmak, karın içi basıncı artıran etkinlikler (örneğin güçlü ıkınma) ve spor, yaklaşık 1,5 ay boyunca ise cinsel ilişki önerilmez. Bu süreler genel bir çerçevedir; hekim bunları hastanın durumuna ve ameliyatın seyrine göre kişiye özel olarak netleştirebilir.

Mesanenin yaralanması nadir, ancak olası bir komplikasyondur. Ameliyattan sonra idrar yapmakta güçlük, artan ağrı veya ateş ortaya çıkarsa beklemeden hekime bildirilmelidir.

Mesanenin nörojen disfonksiyonunda tanıyı ne MR, ne BT, ne de ultrason incelemesi koyabilir. Böyle durumlarda ürodinamik inceleme yapılması gerekir.

Mesanenin sinirsel denetimi bozulduğunda görüntüleme yöntemleri organın yapısını gösterse de işleyişini göstermez. Temel ilke şudur: her hastalığın kendine özgü bir tetkiki vardır, her hastaya bireysel yaklaşılır ve şikâyete uygun belirli bir tetkik seçilir — her hastaya bütün tetkikleri yaptırmak gerekmez.

Görüntüleme tetkikleri (ultrason, BT, MR) idrar yollarının yapısını değerlendirmek için gerekli olabilir; ürodinamik inceleme bunların yerini tutmaz, onları tamamlar. Hangi tetkikin gerektiğine hekim şikâyete göre karar verir.

Akut hastalıklar ve akut sendromlar kısa sürede tedavi edilebilir. Kronik hastalıklarda ise bazen birkaç kür gerekebilir. Örneğin çocuklarda da idrar kaçırma görülür: bazen tek bir kürle şikâyet geçer; bazen de birkaç kür, hatta kapsamlı bir tedavi kürü gerekebilir.

Böyle durumlarda sabırlı olmak gerekir; sabır olmadan tedavinin etkisi de olmaz.

Tedavinin seyri ve sonucu her hastada farklıdır; uzun yıllardır süren şikâyetlerde birkaç kür gerekebilir. Çocuklarda idrar kaçırmada ebeveynlerin sabrı ve tedaviye düzenli olarak uyması ayrı bir önem taşır.

Tedavi kürünü, hekiminizle kararlaştırılan süre dolmadan kendi kararınızla bırakmayın; sonuç görülmüyorsa bir sonraki adım hekimle birlikte belirlenir.

Sık idrara çıkma, sıkışma hissine rağmen az miktarda idrar gelmesi, idrar yaparken yanma veya ağrı, alt karın ağrısı, ateş, yorgunluk — bunlar idrar yolu enfeksiyonunun belirtileridir ve aşırı aktif mesaneyle karıştırılabilir. Bazen enfeksiyonun kendisi idrar kaçırmanın nedeni olur.

Kronik enfeksiyon yıllarca sürebilir ve uzun süreli tedavi gerektirebilir. Tanıyı netleştirmek için gerektiğinde sistoskopi ve özel fazlarda çekilen tomografi uygulanabilir. Cerrahi girişim planlanıyorsa, mevcut idrar yolu enfeksiyonu önce tedavi edilmelidir.

İdrarda görülen kan (koyu veya kırmızı idrar) enfeksiyon belirtisi olabilir, ancak bununla açıklanıp geçiştirilmemelidir: ağrı olmasa bile, bir kez bile olsa her zaman muayene gerektirir. Ultrason normal çıksa da sistoskopi ve üst idrar yollarının görüntülenmesi gerekebilir.